woman holding balloons

Waar emotie vandaan komt, de chemie van emoties

Ieder mens heeft verschillende emoties. Hoewel ons gedrag, de manier van omgaan met emoties, vaak verschillend is, is de emotie in ons lichaam wel hetzelfde. In deze blogpost leg ik je uit welke zaken in je lichaam zorg dragen voor emoties. Dit helpt je om meer inzicht te krijgen in je eigen emotie en die van anderen.

Elke emotionele reactie bestaat uit 3 componenten. 

  • Hormonaal: de chemische reactie in je lichaam
  • Autonoom: de lichamelijke reactie die autonoom ontstaan
  • Gedrag: hoe uit jij je emotie

In deze blogpost ga ik 9 van deze chemische reacties, neurotransmitters geheten, met je doornemen. Je zult zien wat deze neurotransmitters doen en ze waarschijnlijk ook wel herkennen in het dagelijks leven.

Deze blogpost kan je helpen je eigen emoties sneller te herkennen. Door ook te letten op de autonome componenten bij anderen kun je sneller emoties bij anderen herkennen. 

Dit is natuurlijk een super lastig onderwerp. Ik beloof je dat ik het eenvoudig zal houden. Heel veel leesplezier.

Adrenaline

Adrenaline wordt vrijgegeven door de bijnieren die bovenop elke nier zitten. Deze neurotransmitter verhoogt de bloedstroom naar de spieren. Ook het hartritme verhoogt en verwijdt het de pupillen. Schudden met de knieën komt veel voor als autonome reactie.

Adrenaline maakt je alert en laat je hart sneller kloppen. De zuurstofopname van je longen wordt verhoogt en je kunt makkelijker kracht zetten met je spieren. Een shot adrenaline geeft je een ‘hyper’ gevoel.

Adrenaline is cruciaal in onze vecht-of-vlucht-overlevingsreactie. Deze neurotransmitter wordt vooral in verband gebracht met angst. Bij een onderzoek kregen proefpersonen een dosis adrenaline toegediend. Tijdens het kijken naar een enge film vertoonden zij meer negatieve gezichtsuitdrukkingen dan positieve in vergelijking met de controlegroep. Ook gaf de testgroep aan een intensere angst uit de film te halen. Dit resultaat uit het onderzoek geeft aan dat er een verband is tussen negatieve gevoelens en adrenaline.

In hetzelfde onderzoek, waarbij mensen adrenaline toegediend kregen maar naar een komedie keken, ervoeren zij niet meer plezier. Datzelfde geldt voor het kijken naar een actie film.

De bevindingen ondersteunen het idee dat adrenaline een rol speelt bij het makkelijker maken van emotioneel opwindende gebeurtenissen. Dit draagt bij aan een hogere mate van opwinding als gevolg van angst.

De invloed van adrenaline op emotie
3D weergave van Adrenaline
Ook noradrenaline is betrokken bij emotie
3D weergave van noradrenaline

Noradrenaline

Noradrenaline is vergelijkbaar met adrenaline. De afgifte van deze neurotransmitter kan leiden tot een hogere alertheid. Het helpt ons voor te bereiden op de actie die nodig is. Noradrenaline verhoogt de bloeddruk en verruimd de zuurstoftoevoer. Deze neurtransmitter wordt, net als adrenaline, afgegeven door de bijnieren.

Wanneer mensen te weinig noradrenaline hebben voelen zich vaak depressief of terneergeslagen. Bij iemand met teveel aan noradrenaline kan zich dit uiten in een euforisch, gespannen, angstig of opgewonden gevoel.

Noradrenaline komt later vrij dan adrenaline en zorgt voor de meer emotionele effecten. Zo kan het zijn dat wanneer iemand, na een schrikreactie, een hoge dosis noradrenaline aanmaakt hij ook last krijgt van paniek- en angstaanvallen.

Er is nog een groot verschil tussen noradrenaline en adrenaline. Adrenaline blijft veel langer in het lichaam actief dan noradrenaline.

Dopamine

Dopamine wordt aangemaakt in je hersenen. Het geeft een gevoel van geluk en blijdschap. Zo wordt er door je hersenen dopamine aangemaakt na het eten. Dit zorgt ervoor dat je een goed gevoel hebt en er weer tegenaan kunt. 

Ook door te sporten, het hebben van seks of het gebruik van verslavende middelen, als roken en alcohol, wordt dopamine aangemaakt.

Omdat dopamine een neurotransmitter is die je helpt je gelukkig te voelen wordt het ook wel het ‘gelukshormoon’ genoemd. Sommige drugs, als cocaïne, zorgen ervoor dat dopamine in het lichaam langer actief blijft.

Een positief effect, zoals een prettig gevoel na een beloning, blijkt een gunstige uitwerking te hebben op cognitieve prestaties. 

Dopamine geeft je een positieve emotie
3D weergave van dopamine
Oxytocine, het knuffelhormoon. De belangrijkste emotie is vertrouwen
3D weergave van oxytocine

Oxytocine

Ook wel bekend als het ‘knuffelhormoon’. Oxytocine wordt vrijgegeven als je dicht bij iemand in de buurt bent. Deze stof is essentieel bij het aangaan van sociale banden en is tevens de sleutel op de vraag waarom we anderen willen vertrouwen. Oxytocine is onder andere belangrijk voor de binding tussen moeder en kind en tussen geliefden. 

Bij alle zoogdieren komt deze neurotransmitter voor. Het verzwakt de natuurlijke neiging om afstand te bewaren. Ze komen hierdoor makkelijker naar elkaar toe. Dit is gedrag dat we vaak opvatten als ‘we vertrouwen elkaar’.

Uit onderzoek blijkt dat oxytocine ervoor zorgt dat we door het vertrouwen vrijgeviger worden. We zijn makkelijker geneigd de ander iets te gunnen.

Gamma-Aminoboterzuur

Gamma-Aminoboterzuur wordt meestal afgekort als GABA. GABA heeft als belangrijkste functie de werking van andere neuronen te remmen. In zo’n 30% van de synaptische transmissies komt GABA voor. 

Het effect dat GABA heeft kan minder zijn door een tekort aan vitamine B1. Ook tijdens het ontwennen van een alcoholverslaving is het GABA effect minder. Andere neurotransmitters als adrenaline worden hierdoor minder geremd. Dit kan leiden tot angst, geïrriteerdheid, slapeloosheid of epileptische aanvallen.

GABA geeft rust en ontspanning. Tevens verminderd het ongewenste gedachten die stress, angst, depressie en andere psychologische stoornissen veroorzaken.

GABA remt negatieve emotie af
3D weergave van gamma-aminoboterzuur [GABA]
Acetylcholine helpt je geheugen, creativiteit en snelheid
3D weergave van acetylcholine

Acetylcholine

Acetylcholine gaat vooral over geheugen, creativiteit en snelheid. Deze neurotransmitter zorgt ervoor dat je snel kunt denken en reageren. Het maakt je analytisch sterk. Wanneer je een goed niveau van acetylcholine hebt passen eigenschappen bij je als: snel van begrip, creatief, nieuwsgierig en invoelend. Ook over je leervermogen is vaak geen klagen.

Door acetylcholine kan informatie makkelijk door je lichaam stromen. Dit gaat op neurale snelheid. Hierdoor vallen denken en handelen perfect samen.

Een laag niveau acetylcholine zorgt dat je informatie niet meer zo snel kunt verwerken. Je lijkt trager van begrip en je leervermogen gaat achteruit. Ook je bewegingen worden onhandiger.

Glutamaat

Glutamaat is een van de belangrijkste neurotransmitters. Deze neurotransmitter maakt deel uit van enkele metabole processen. Zo is het betrokken bij de productie van antioxidanten. Daarnaast is glutamaat ook betrokken bij motorische en sensorische systemen. Tot slot heeft het ook invloed op je emotie en gedrag.

Eigenlijk is glutamaat de tegenhanger van GABA. Daar waar GABA een remmende werking heeft op de diverse neuronen, versterkt Glutamaat deze juist. (veelal) Negatieve emoties worden hierdoor juist versterkt in plaats van geremd.

Glutamaat versterkt je negatieve emotie
3D weergave van glutamaat
Endorfine onderdrukt emotie die met pijn te maken hebben
3D weergave van endorfine

Endorfine

Getriggerd door het gevoel van pijn, werken endorfines om de overdracht van pijnsignalen te remmen. Endorfine in staat om een gevoel van euforie te veroorzaken. Hierdoor hebben studies gesuggereerd dat de aanmaak van endorfine kan worden gestimuleerd door te lachen.

Naast dat endorfine pijn onderdrukt werkt het ook verhogend voor de weerstand. Het zorgt voor een gevoel van geluk en vermindert angst. Endorfine wordt door het lichaam zelf aangemaakt wanneer je iets doet waar je van geniet. Chocola zorgt bijvoorbeeld voor de aanmaak van endorfine. Geen wonder dat zoveel mensen dol zijn op chocola.

Om steeds een geluksgevoel te ervaren moet je steeds meer moeite doen. Je kunt dit vergelijken met een drug. De eerste keer voel je, je al snel geweldig. De keren daarna moet je steeds meer moeite doen. Je moest steeds meer van de drug innemen om dat gevoel opnieuw te bereiken.

Bij gebrek aan endorfine ga je jezelf angstig voelen en kom je moeilijk in slaap. Ook het hebben van een slecht humeur of zelfs een depressie kunnen voortkomen uit een gebrek aan endorfine.

Stress en een burn-out kunnen de endorfine niveaus in je lichaam verlagen. Als stress voor langere tijd aanhoudt daalt je endorfine niveau. Je wordt daardoor minder tevreden over de resultaten die je behaalt. Daardoor ga je harder werken. Als snel benje geneigd je werk af te raffelen waardoor je nog meer ontevreden wordt.

Serotonine

Serotonine kan het beste gezien worden als natuurlijke antidepressiva. Het remt gevoelens van angst en daardoor krijgen welzijn en geluk de overhand. Serotonine helpt ook mee bij het bewaken van het waak/slaapritme.

Deze neurotransmitter is tevens intensief betrokken bij de centrale regulatie van de eetlust, temperatuur en pijn. Ook de bloeddruk, stemming en het gedrag worden door serotonine beïnvloed. 

Ongeveer 16% van de bevolking heeft een natuurlijk hoog niveau serotonine. Deze mensen zijn realistisch, sterk in anticipatie en soms wat impulsief. Vaak doen deze mensen liever aan iets mee voor het plezier dan om het doel. 

Een hoog natuurlijk serotonine niveau maakt ook dat deze mensen niet van gewoontes en routines houden. Ze acteren liever in een omgeving met veel veranderingen. Vaak zijn ze handig, opmerkzaam en vindingrijk. Makkelijk in de omgang, optimistisch en opgewekt zijn ook kernwoorden voor deze personen.

De natuurlijke antidepressiva: serotonine
3D weergave van serotine
Emotie en persoonlijkheid leidt tot gedrag
Verschillende samenstellingen van gedrag

Vanuit emotie volgt gedrag

Zoals hierboven beschreven staat, komt emotie voort uit neurotransmitters. Stofjes die door het lichaam aangemaakt worden om het lichaam in een bepaalde staat te brengen. In de inleiding beschreef ik dat emotionele reacties, het gedrag, bestaat uit 3 componenten:

  • Hormonaal: de chemische reactie in je lichaam
  • Autonoom: de lichamelijke reactie die autonoom ontstaan
  • Gedrag: hoe uit jij je emotie


In het artikel hierboven heb ik het hormonaal component beschreven. Aan dit component kun je zelf maar gedeeltelijk bijdragen. Het effect van Gamma-aminoboterzuur (GABA) kun je bijvoorbeeld op peil houden door voldoende vitamine B1 tot je te nemen. Het gebruik van alcohol en verslavende middelen heeft ook een versterkend effect op de werking van een aantal neurotransmitters. Echter, de emotie zelf zul je hoe dan ook ervaren.

Als een bepaalde emotie zich voordoet zal het autonoom component zich uiten. Als iemand plotseling een bal naar je gezicht gooit richt je, je handen naar voren om de bal te vangen en sluiten je ogen. Ook plotseling verstijven bij schrik of in lachen uitbarsten als iets leuks gebeurt zijn autonome processen. Hierop heb je geen tot weinig invloed.

Na het hormonaal en autonoom component komt het gedragscomponent. Dit is hoe jij vervolgens met de situatie omgaat. Dit gedrag is mede afhankelijk van jouw conditionering en afkomst. Met andere woorden: wat is jou geleerd en wat is jouw kijk op de wereld. Meer daarover kun je lezen in de eerder verschenen blogpost: Waar komt gedrag vandaan?

Ook jouw persoonlijkheid speelt een belangrijke rol in de manier waarop jij je emotie laat zien. Ontdek hoe jouw persoonlijkheid eruit ziet en hoe jij jouw emoties uit door onze uitgebreide Big5 persoonlijkheidstest te doen. Bestel meteen jouw persoonlijkheidstest en ga aan de slag met de Big5 persoonlijkheidstest.