Wat kunnen we leren van mondkapjes

5 Corona inzichten die jouw team helpen

Op woensdag 5 augustus 2020 was het zo ver: in bepaalde delen van Rotterdam en Amsterdam moeten mondkapjes gedragen gaan worden. Nu zal ik hier niet in gaan op de zin of onzin van deze maatregel. Veel interessanter is namelijk om te kijken wat de gedragspsychologie over de haalbaarheid zegt. Dit is namelijk interessant, omdat deze bevindingen ook jouw team verder kunnen helpen. Nieuwsgierig? Lees dan snel verder.

Mensen moeten het voelen

Wanneer je wilt dat mensen veranderen moeten ze de noodzaak voor verandering voelen. Mensen laten zich alleen in hun autonomie beperken als ze aan de lijve ‘gevaar’ ondervinden. De vraag is of mensen in Nederland inderdaad het gevaar voor het Corona virus nog echt voelen. Wanneer mensen geen gevaar ervaren is de bereidheid om aan autonomie in te leveren erg laag. De bereidheid om ‘vrij zonder mondkapje over straat te kunnen’ zal lastig opgeven kunnen worden.

We voelen ons veilig in Nederland

We voelen ons veilig

In de afgelopen jaren dat Unisys haar Unisys Security Index onderzoek uitvoert, komt Nederland vaak op de 1e plaats als meest onbezorgd. Het laatste rapport van 2020 laat zien dat de zorgen in Nederland wel toenemen, maar over het algemeen zijn we nog steeds een ‘onbezorgd’ volkje.

Dat we van nature zo onbezorgd zijn maakt het ook lastiger om te veranderen. We voelen de urgentie niet echt.

Redenatie en uitvoer

Er worden veel enquêtes gehouden met de vraag wat wij van de regels vinden. Een overgrote meerderheid is het eens met de maatregelen. Afstand houden, handen wassen en in de elleboog niesen. Ook mondkapjes vinden we bij drukte een prima maatregel.

Er zit echter een verschil tussen de redenatie over de maatregelen en het daadwerkelijke handelen. In de praktijk is dat afstand houden een stuk lastiger. We proberen het wel maar het lukt niet altijd. De gevaren redeneren we vervolgen ook weg.

Om tot een gedragsverandering te komen, zoals het correct opvolgen van de maatregelen, moeten noodzaak en maatregel bij elkaar passen. Martin Appelo zet dit perfect uiteen in de podcast op Nu.nl. Je kunt deze verandering vergelijken met het gebruik van suiker en alcohol. We weten (redenatie) allemaal dat het niet goed voor ons is, maar ons reptielenbrein verleidt ons toch deze middelen te gebruiken. Pas wanneer we met een hartinfarct in het ziekenhuis komen wordt de maatregel (minder suiker tot je nemen) en de noodzaak (je kunt dood gaan) bij elkaar gebracht. De kans dat de verandering nu echt plaatsvindt is vele male groter dan voor het incident.

Gewoonte door schaamte

In de podcast wordt ook heel mooi het voorbeeld van roken aangehaald. Een aantal jaar terug was het heel normaal om in een café of restaurant een sigaret op te steken. Langzaam zijn we collectief bewust geworden van de gevolgen van roken. Dit heeft ertoe geleidt dat we we een switch gemaakt hebben in de gewoonte. Een sigaret opsteken in een café, niemand zal het in zijn hoofd halen dat nog te doen.

Iemand die nu rookt in een café schaamt zich voor zijn of haar gedrag omdat de publieke opinie over dat gedrag is verandert. Om het gebruik van mondkapjes in het openbaar gemeengoed te maken, moet ook op dat vlak de publieke opinie beïnvloed worden. Nu dragen slechts een paar mensen een mondkapje op straat, zij worden raar aangekeken en schamen zich. Hoe meer mensen echter over gaan op het dragen van een mondkapje, hoe meer mensen zich zullen schamen als ze er geen dragen.

Formule

Martin Appelo heeft veel onderzoek gedaan naar duurzame gedragsverandering. Op basis van zijn onderzoek is hij tot een formule gekomen om het succes van gedragsverandering in kaart te brengen:

dΔ = F(iD x D x iA)

Dit lijkt een ingewikkelde formule maar ik zal hem uitleggen:
dΔ staat voor de duurzame verandering die je teweeg wilt brengen. Deze kun je ‘berekenen’ door de innerlijke drang (iD) te vermenigvuldigen met de discipline om automatisme, sociale druk en ziektewinst te weerstaan (D) te vermenigvuldigen met interne attributie, ofwel de mate waarin je tegenslagen en fouten aan jezelf toewijst (iA)

Een duurzame verandering kan dus alleen optreden als iemand dat echt wil (iD), de discipline heeft om de negatieve gevolgen het hoofd te bieden (D) en de huidige situatie aan zichzelf toewijst (iA).

In het geval van het naleven van de regels betekent dit dat mensen moeten inzien dat ze zelf de controle over de verspreiding van het virus is handen hebben (iA). Daarnaast moeten ze de verspreiding echt als potentieel gevaar zien (D). Tot slot moeten ze de gevolgen echt willen voorkomen (iD).

Regels

De regels die opgesteld worden door de overheid moeten deze bewustwording creëren. Sommige onderzoeken tonen aan dat het gebruik van een mondkapje mensen bewust maakt van het gevaar. Wanneer mensen zich bewust worden van dat gevaar komen maatregel en noodzaak bij elkaar. Het gevolg daarvan is dat mensen er een gewoon te van gaan maken een mondkapje te dragen.

Maar waarom is dat dan zo lastig? Al sinds het begin van de Corona uitbraak worden er regels geïntroduceerd. Geen handen schudden, maar een ‘elleboog’ geven. Later is dat aangepast, we moeten 1,5 meter uit elkaar blijven. We mogen nu met mensen uit verschillende gezinnen in een auto zitten maar niet bij elkaar op het terras van een restaurant. Onderzoekers melden dat mondkapjes kunnen helpen bij het indammen van het virus, andere onderzoekers melden dat het helemaal niet helpt.

Regels en maatregelen

Doordat de autoriteiten steeds wisselende informatie geven (niet alleen de overheid maar ook onafhankelijke onderzoekers) wordt de bevolking op een dwaalspoor gebracht. Hierdoor ontstaat onduidelijk. Dit in combinatie met de wetenschap dat een mogelijke besmetting maar voor een klein deel gevaarlijk is, zorgt voor een gat tussen het mogelijke gevaar en de maatregel. Mensen gaan doen wat ze zelf denken dat goed is, immers weten de deskundigen het ook niet.

Learnings voor jouw team

In het begin van het artikel heb ik al aangegeven dat ik het niet zou hebben over de zin of onzin van de maatregelen en focus op het gedrag zou leggen. Dat heb ik in dit artikel hoop ik waargemaakt. Mijn laatste belofte aan jou staat nog open: de bevindingen gaan jouw team helpen.

1. Teamleden moeten noodzaak voelen

Wanneer je een verandering door wilt voeren moeten de teamleden de noodzaak hiervoor voelen. Zorg er dus voor dat de teamleden een gevoelsband op kunnen bouwen tussen het probleem en de oplossing. Wanneer je bijvoorbeeld een dagelijkse stand-up wilt houden en de teamleden zien dit niet zitten, laat ze dan voelen dat ze grip kwijt raken op wat andere teamleden doen. Op die manier ontstaat de connectie tussen de noodzaak (we raken grip kwijt) en de maatregel (dagelijkse stand-up).

2. Pas op voor begrip voor een verandering

Zoals je hebt kunnen lezen is er een grote groep mensen die begrip heeft voor de, door de overheid opgelegde, maatregelen. In de praktijk houdt echter maar een klein deel zich er echt aan. Pas er dus voor op dat als iedereen het eens is met de maatregel, dit niet wil zeggen dat iedereen zich er ook echt aan houdt. Als mensen de noodzaak niet voelen zal de bereidheid de maatregel in uitvoer te brengen ook laag zijn.

3. Zorg voor de gewoonte

Wanneer je de verandering duurzaam wilt doorvoeren moet het een gewoonte worden. Dit is een kwestie van volhouden. De eerder genoemde stand-up kan na verloop van tijd weer op weerstand rekenen. Immers als iedereen op de hoogte is ontstaat het gevoel dat de noodzaak ontbreekt. Nu is het een kwestie van volhouden en binnen de kortste keren is iedereen in de stand-up aanwezig omdat je dat nu eenmaal de gewoonte is geworden.

4. Gebruik de formule

Print de formule uit en hang hem zichtbaar op als je vaak veranderingen door moet voeren. Natuurlijk hoef je niet de berekening telkens helemaal uit te voeren. Wel is het belangrijk dat je voor je aanpak goed kijkt naar de onderdelen van de formule.

  • Innerlijke drang: is er een innerlijke drang (iD)
  • Discipline: is er voldoende discipline om de verandering door te willen maken (D)
  • Interne attributie: is er in voldoende mate besef dat de oplossing van het probleem in eigen hand ligt (iA).

Als er aan bovengenoemde 3 onderdelen voldaan is, mag je er vanuit gaan dat je een duurzame verandering teweeg kunt brengen.

5. Duidelijke regels

Het lijkt zo simpel, duidelijk regels. Hoe goed we dit in de praktijk ook proberen, er is altijd wel iemand die een andere mening heeft. Zorg ervoor dat je altijd duidelijk bent in de maatregelen die getroffen worden. Wanneer een verandering plaats moet vinden en je wilt dit op empirische basis doen, zorg dan dat je een evaluatie datum aan de maatregel koppelt. Op die manier is het duidelijk dat meningen van anderen van invloed kunnen zijn, maar pas op het moment van evaluatie worden meegenomen.

Aan het werk

Dat was aardig wat theorie die nu in de praktijk gebracht moet worden. Elementen als natuurlijke reacties en openheid van verandering spelen bij dit soort theorie natuurlijk ook een belangrijke rol. Deze onderdelen van de persoonlijkheid kunnen met de Big5Profiles oplossing perfect in kaart gebracht worden. Dit helpt je om de 5 tips uit dit artikel nog beter in te zetten.

Benieuwd hoe dat eruit ziet? Bestel dan onze Big5Profiles teamtest. Moet je dat doen? Laat ik de formule eens gebruiken:

  • iD: Als we niet groeien met het team of de organisatie staan we stil en worden we door de concurrentie ingehaald
  • D: Als Scrum master / Agile coach, zie ik het als mijn taak om de groei van mijn team en organisatie vorm te geven
  • iA: Ik ben als Scrum master / Agile coach verantwoordelijk voor de groei van mijn team(s)

dΔ = F(iD x D x iA) = 100%

Maak jouw proefaccount aan